نوشته ی مصطفی امینی نسب
مقدمه
ما از سیستمهای مختصات برای مشخص کردن مکان ستاره ها و اجرام سماوی رو آسمان استفاده می کنیم و برای این منظور ابتدا سیستم مختصات بعد - میل را معرفی کردیم و دانستیم که این سیستم مکان اجرام سماوی را روی کره ی سماوی مشخص می کند . اما باید توجه داشت که کره سماوی به همراه همه ی اجرام و ستارگان روی آن و نصف النهارها و مدارهایش به دور زمین می چرخد پس نقطه ی مبدا کره ی سماوی از دید ناظر زمینی ثابت نیست و ناظر نمی تواند با دانستن بعد و میل یک جسم آن جسم را در آسمان پیدا کند چون بعد و میل نسبت به مبدا کره ی سماوی بیان می شود و مبدا کره ی سماوی خود حول محور کره ی سماوی ، حول زمین در گردش است . بنابراین ، ناظر زمینی بدون دانستن مکان مبدا روی کره ی سماوی نمی تواند فقط با داشتن بعد و میل ، ستاره یا جرم را پیدا کند . از این روی سیستم مختصات سمت - ارتفاع معرفی شده است . مبدا این دستگاه نسبت به ناظر ساکن است بنابراین ناظر می تواند با داشتن سمت و ارتفاع ، مکان جرم را نسبت به خودش به دست آورد .
افق
وقتی به دوردست نگاه می کنید می بینید که مرز مشخصی زمین و آسمان را از هم جدا می کند . این مرز افق نام دارد .
همانطور که در شکل پیداست افق دایره ایست که کره ی سماوی را به دو بخش قابل رویت و غیرقابل رویت برای ناظر تقسیم می کند . هرچه قد ناظر نسبت به شعاع زمین کمتر باشد افق به ناظر نزدیکتر می شود و هرچه شعاع زمین نسبت به شعاع کره ی سماوی کمتر باشد مرکز افق بیشتر به مرکز کره ی سماوی نزدیک می شود و در حالت حدی وقتی قد ناظر بسیار بسیار کوچکتر از شعاع زمین باشد و شعاع زمین بسیار بسیار کوچکتر از شعاع کره ی سماوی باشد ، ناظر که اکنون به نقطه تبدیل شده است و مرکز افق هردو در مرکز کره ی سماوی قرار می گیرند و افق تبدیل به دایره ی عظیمه ای (دایره ای روی سطح کره با بزرگترین شعاع ممکن) می شود که کره ی سماوی را به دو نیم کره ی مساوی تقسیم می کند که یک قسمت آن برای ناظر قابل رویت است و قسمت دیگر نیست.
و در واقع هم همینطور است یعنی به خاطر ناچیز بودن قد ما نسبت به شعاع زمین و شعاع زمین نسبت به فاصله ی نزدیکترین ستاره ها از ما ، افق کره ی سماوی را به دو نیمکره ی برابر تقسیم می کند و می توان ناظر را در مرکز افق و در مرکز کره ی سماوی در نظر گرفت . . .
ادامه دارد . . .
<-->